Projectbeschrijving
Barraco #55 is een groot huis in Complexo de Alemao, een lage inkomens wijk in Rio de Janeiro (favela). Dit huis zal worden omgebouwd tot een culturele broedplaats waar buitenlandse of Braziliaanse bezoekers voor een bepaalde tijd kunnen verblijven. Dit kan varieren van enkele dagen tot enkele weken, om zo de locale bevolking te ontmoeten en zo elkaars culturele en artistieke kennis en gebruiken te delen.
Het algemene doel van Barraco #55 is een plek te bieden voor culturele uitwisseling. De sleutel hierbij vormt het gezamenlijk werken aan kunstprojecten (muziek, theater, audio-/visuele kunst, poezie, dans, nieuwe media projecten, etc.) en de uitwisseling van kennis door middel van cursussen en workshops door zowel de (buitenlandse) bezoekers als de locale bewoners. Tegelijkertijd willen willen wij met name door het samenwerken met lokale mensen (vrouwen) de werkgelegenheid in deze regio laten toenemen en vrouwen ondersteunen in het bereiken van financiele en sociale onafhankelijkheid.
Vaak bestaan projecten in favelas uit buitenlandse mensen die iets komen onderwijzen aan de community, ervan uitgaand dat zij meer weten dan een lokale bewoner. Dit houdt een ongelijke relatie in stand. Het is daarom fundamenteel om een actieve rol aan lokale bewoners (met name kunstenaars) toe te schrijven, waarin zij de diverse lokale, culturele gebruiken met de bezoekers kunnen delen, zoals funk/DJ, samba, rap en graffiti. Maar ook kunsten die als minder 'typisch' worden gezien voor de favela maar wel degelijk aanwezig zijn, zoals fotografie, poezie, audiovisuele technieken (film, documentaire), jazz, literatuur, dans, etc. Door samenwerking met lokale artiesten én bezoekers zullen culturele projecten en workshops worden opgezet, en op die manier bijdragen aan de persoonlijke ontwikkeling van mensen en sociale en economische integratie.
Deze ‘bezetting’ van de buurt door buitenlanders – kunstenaars, maar ook mensen die gewoon geïnteresseerd zijn in kunst en cultuur- zal niet alleen nieuwe infrastructuren en plekken creëren voor de productie van kunst en cultuur, maar een plek bieden waar verschillende mensen plezier kunnen hebben en waar bewoners toegang kunnen hebben tot cultuur. Op deze manier zal Barraco #55 dienen als culturele broedplaats waar mensen uit verschillende plekken bij elkaar komen en hun artistieke kennis kunnen uitbreiden en stereotypen en stigma's over de favelas van Rio de Janeiro kunnen doorbreken.
CULTURELE ACTIVITEITEN
Barraco #55 is een veelomvattende ruimte, bestemd voor de verspreiding en het promoten van cultuur en verschillende culturen, op diverse gebieden:
Muziek (gezamenlijke producties en optredens door lokale en bezoekende artiesten)
Jamsessies en open mikes
Cinema / audiovisueel (verspreiding en promotie van video’s of kleine documentaires, theater, fotografie en graffiti door lokale en bezoekende artiesten)
Laboratorium voor digitale media (een ruimte voor de ontwikkeling van nieuwe en alternatieve mediaprojecten door lokale en bezoekende artiesten)
Lezingen en discussies (lokale inwoners en andere mensen worden uitgenodigd om bewustzijn te creeren voor lokale en wereldwijde problemen)
Virtuele uitwisselingen (video conferences) waar culturele activiteiten worden georganiseerd met groepen op afstand (vooralsnog ism een nieuwe media project met vrouwen in Santos, Brazilie)
Thuiskoken (bezoekers kunnen lokale gerechten proeven zowel in de huizen van de mensen als in het centrum)
In weekenden en op feestdagen zullen speciale evenementen worden georganiseerd, bijvoorbeeld concerten of saraus (bijeenkomsten waar mensen samenkomen en zich op artistieke wijze uitdrukken door middel van poezie, muziek, schilderen, theater, etc.)
ORGANISATIESTRUCTUUR
Barraco #55 is een non-profit organisatie die uiteindelijk zal moeten functioneren binnen een horizontale structuur. Belangrijk hierbij is het opnemen van lokale jonge bewoners in de organisatie. De werknemers zullen voornamelijk vrouwen zijn, een op verschillende vlakken achtergestelde groep, omdat zij o.a. vaak op jonge leeftijd zwanger raken en weinig toegang hebben tot onderwijs en de arbeidsmarkt. De organisatiestructuur is dusdanig dat vrouwen part-time kunnen werken, iets wat ongebruikelijk is in Brazilie en vrouwen vaak verplicht de keuze te maken tussen een 50-urige werkweek te combineren met een gezin, of niet te werken en dus geen inkomen te generen wat leidt tot financiele afhankelijkheid van de ouders of de vader van haar kind(eren). Dit project vergroot niet alleen de arbeidskansen van vrouwen, maar biedt hen de kans een gezin en werk te combineren.
De vrouwen zullen –in plaats van een hierarchische- in een cooperatieve structuur werken. Er worden commissies opgericht (bar/cafe, restaurant, receptie, accommodatie, programmering van culturele activiteiten, PR/communicatie, etc.) en in wekelijkse vergaderingen wordt het functioneren van het bedrijf besproken, zullen problemen worden opgelost en worden gezamenlijke besluiten genomen over culturele activiteiten in de wijk. Zo krijgen de lokale vrouwen een gelijke stem in de organisatie.
Bezoekers (kunstenaars en niet-kunstenaars) betalen voor accommodatie, inclusief ontbijt. Voor sommige activiteiten, evenementen en cursussen die door de lokale artiesten worden gegeven moet een extra toeslag worden betaald, die direct aan de kunstenaar wordt uitgekeerd. Bezoekende kunstenaars hebben de mogelijkheid hun CV en voorstellen voor lokale projecten of cursussen waar de wijk profijt van zal hebben op te sturen. De gekozen kunstenaars of projecten krijgen een verblijf aangeboden voor een periode van tenminste een maand, waarin zij werk verrichten in de wijk. Hun accommodatie en levensonderhoud zullen dan worden vergoed.
VISIE
Wij geloven dat een vorm van toerisme die is gebaseerd op de integratie van de buurt door middel van kunst en cultuur een alternatieve en meer duurzame vorm van toerisme kan genereren, waarvan de lokale mensen daadwerkelijk profijt kunnen hebben. Door middel van kunst willen wij verschillende denkwijzen en uitingsvormen bij elkaar brengen en uitwisselen, om zo wederzijds begrip te genereren.
Wij geloven in het bijzonder dat door het samenwerken met vrouwen mogelijkheden worden gecreëerd voor persoonlijke ontwikkeling en socio-economische integratie van de buurt.
MISSIE
De misse van Barraco #55 is om cultuur en kennis uit te wisselen en om sociale en culturele projecten te ontwikkelen, implementeren, articuleren en faciliteren die bijdragen and de verbetering van de leefbaarheid van de community.
Project doelstellingen
KORTE TERMIJN
Een plek bieden voor de uitwisseling van kunst en cultuur
Promotie en ondersteuning van de ontwikkeling van de creatieve economie als een economisch alternatief
Het creeren van een netwerk van culturele ondernemers wereldwijd
LANGE TERMIJN
Sociale integratie van de bewoners van inwoners van de desbetreffende favela
Het verhogen van kansen op werk voor een kwetsbare groep (jonge vrouwen) en het introduceren van een horizontale structuur als vorm van 'empowerment'
Opleiden van lokale actoren om op te treden als culturele ondernemers en het verstrekken van substantiële en materiële steun aan de bestaande culturele ondernemingen
Het stimuleren van de oprichting van nieuwe bedrijven
Project doelgroep(en)
Na het opstarten zullen er elk half jaar 2-5 jonge vrouwen worden ingewerkt en aangenomen, zodat na 2 jaar naar verwachting 10-20 jonge vrouwen werkzaam zijn (afhankelijk van de groei van de organisatie). Daarnaast bieden we een plek voor jonge (creatieve) entrepreneurs om zich te ontwikkelen en hun werk aan te bieden. Dit zijn naar verwachting zo'n 20-30 lokale mensen. Ten slotte is het culturele centrum gelegen in een community met ongeveer 10.000 inwoners, en bieden we gratis cursussen, workshops, culturele activiteiten en evenementen aan de jonge inwoners van de community.
De doelgroep van het project zijn lokale (jonge) vrouwen en jongeren en lokale artiesten (zowel mannen als vrouwen). De artiesten zullen direct bij het project betrokken zijn door hun actieve deelname aan de projecten en de interactie met de bezoekers. De vrouwen zijn direct betrokken omdat zij zullen meewerken binnen de structuur van het project en vrij snel verantwoordelijkheden en zeggenschap krijgen binnen de organisatie. Daarnaast is het centrum vrij toegankelijk voor alle bewoners van de community waardoor toegang tot cultuur wordt vergroot en de activiteiten zullen bijdragen aan de leefbaarheid van de wijk.
De levensomstandigheden van vrouwen in de community zijn om verschillende vlakken zwaar. Door een complexe relatie tussen discriminatie, armoede en gender (een sterke macho cultuur) hebben vrouwen weinig kansen om te studeren en te werken. Ze hebben vaak een erg laag zelfbeeld als gevolg van discriminatie en armoede, raken vaak al op jonge leeftijd zwanger waardoor financiële afhankelijkheid en persoonlijke ontwikkeling wordt bemoeilijkt. Wel vormen zij de basis voor een volgende generatie, nemen zij een centrale rol in binnen het gezin, waardoor het belangrijk is om kansen te creëren voor deze groep.
Jonge artiesten, daarentegen, hebben vaak een beter zelfbeeld aangezien zij zich op artistieke wijze uiten en op die manier een stem verkrijgen, maar worden vaak niet erkend als artiest. Ook voor deze groep is het moeizaam om toegang te krijgen tot kunstonderwijs en is er weinig ruimte voor hen binnen de creatieve sector. Hoewel vaak wordt gezegd dat vele grote namen uit de Braziliaanse Muziekgeschiedenis geboren zijn in favelas, is het in de realiteit vaak erg lastig. En dit terwijl artiesten vaak een belangrijke boodschap hebben en een stimulerende werking kunnen hebben op hun omgeving in termen van zelfontplooiing, emancipatie en het creëren van een dialoog.
Op welke manier draagt het project bij aan het oplossen van armoede?
Het project gaat uit van het idee dat mensen gelijk zijn en dat iedereen iets heeft om met elkaar te delen en elkaar te leren, ongeacht sociale klasse. Daarnaast is kunst een krachtig middel om mensen met verschillende achtergronden en uit verschillende culturen met elkaar in verbinding te brengen. Daarbij geeft het ruimte aan interacties die barrieres als taal, leeftijd, sexe, klasse, religie e.a. omzeilen. Op deze manier wordt wederzijds respect en begrip gekweekt.
Lokale kunstenaars en (vrouwelijke) medewerkers uit de wijk hebben direct profijt van Barraco #55, zowel op sociaal als financieel gebied. Het biedt aan jonge moeders niet alleen een alternatief voor full-time werken, maar ook een ruimte om met vrouwen in een vergelijkbare situatie de dialoog aan te gaan. Daarbij biedt het lokale inwoners, in het bijzonder aan kinderen en jongeren, een stimulerende openbare ruimte voor culturele activiteiten en interactie met andere inwoners en bezoekers.
Meer algemeen zal Barraco #55 en positieve impact hebben op de manier waarop de buurt meestal wordt geframed in de bekende media. Favelas worden vaak gezien als broedplaatsen van geweld en ellende en de lokale cultuur en kunstenaars worden vaak niet erkend. De favela wordt vaak uitsluitend geassocieerd met Funk en Pagode, muziekstijlen die door middenklasse en elite worden geminacht, wat suggereert dat er geen andere artistieke uitingsvormen of talenten in de wijk zijn.
Tenslotte is een duurzame vorm van toerisme belangrijk voor de buurten met lage inkomens in Rio de Janeiro, omdat zij op dit moment aan veel veranderingen onderhevig zijn, zoals de aanwezigheid van de pacificatietroepen en de criminalisatie van informele ecomonieën/structuren, als gevolg van de twee grote sportevenementen (WK en Olympische Spelen) die in de komende jaren zullen plaatsvinden. Het pacificatie project dat is opgezet door de overheid dient om de zwaar bewapende drugsbendes de wijk uit te zetten waardoor openlijke geweldpleging lijkt af te nemen. De gepacificeerde favela kan rekenen op belangstelling van buitenlanders, maar ook van de middenklasse Brazilianen, die steeds vaker deze gebieden willen leren kennen. Niet alleen als een bezoekje of een ervaring, maar ook om kansen te zoeken voor hun ondernemingen, het opzetten van projecten, etc. Echter, vaak worden de inwoners van zo’n wijk niet betrokken bij het besluitvormingsproces of in de implementatie van deze projecten. In relatie tot 'massa' - toerisme zijn veel bestaande agentschappen geinteresseerd om deze nieuwe toeristische bestemming te ontdekken; zij nemen toeristen mee op een tour de wijk in om een blik te kunnen werpen op het leven daar. Dit soort tours versterkt de 'andersheid' van deze favela; de favela-tours worden vaak vergeleken met een bezoekje aan de dierentuin. Maar ook hier profiteren de lokale inwoners niet op een redelijke manier van dit toerisme, zelfs niet wanneer zij worden ingehuurd als gids, omdat deze tours door grote reisbureaus worden georganiseerd en de gidsen vaak een minimum salaris betaald krijgen. Een lokaal centrum waar bezoekers wel direct kunnen interacteren met de inwoners zal daarentegen wel bijdragen aan het welzijn van de wijk, waarbij autonome en lokale vormen van toerisme en culturele uitwisselingen onafhankelijk van grote en machtige reisbureaus kunnen worden gepromoot.
Duurzaamheid
Na een opstartfase zal dit project zal zelfvoorzienend zijn, omdat bezoekers zullen betalen voor de overnachtingen en zullen consumeren in het café en restaurant. Ook zullen de bezoekers een vergoeding betalen voor de cursussen of diensten die worden gegeven door de lokale artiesten, die direct naar die artiesten zal gaan.
Omdat het project geen winstoogmerk heeft, zal elke winst die wordt gemaakt door accommodatie, het restaurant en het café worden geinvesteerd in sociale en culturele activiteiten in de community, uiteraard in nauw overleg met de lokale bevolking.
De juridische eigenaar van het project is Stichting mapmob, maar het streven is om het op het moment dat het project zelfvoorzienend is een lokale rechtsvorm op te zetten (in de vorm van een vereniging of stichting), waarin alle werknemers in een horizontale structuur het centrum zullen voortzetten.
Omdat het project horizontaal zal worden georganiseerd zal er niet één persoon of één groep verantwoordelijk zijn voor het management. Aanvankelijk zal mapmob ism de lokale partner slechts enkele mensen bij de organisatie betrekken en een coördinerende rol aannemen. Dit is belangrijk, omdat het concept van een horizontale organisatiestructuur niet veel voorkomt. Bovendien zullen de mensen getraind moeten worden in de vaardigheden om in een dergelijke organisatie (deels hostel, deels cultureel centrum, een café en restaurant) te kunnen werken en om hun verantwoordelijkheden te leren kennen. Wanneer we mensen aannemen, zullen zij eerst een proefperiode van een aantal maanden krijgen om te zien of zij geschikt zijn voor het werk, in de teams passen en natuurlijk of zij zelf door willen gaan. Na de proefperiode kunnen alle medewerkers stemmen of de betreffende persoon mag blijven. Gedurende de proefperiode ontvangt de werknemer wel al een volledig salaris. Het is onze intentie het aantal werknemers gestaag te laten groeien en om meer verantwoordelijkheden aan hen over te dragen totdat de organisatie geheel zonder managers kan functioneren. Dit zal tijd nodig hebben, maar zal uiteindelijk een structuur opleveren waarin mensen door te doen ontzettend veel leren en zichzelf kunnen ontwikkelen op zowel persoonlijk, professioneel en economisch vlak.
